മുംബൈ : ഇന്ത്യയുടെ മഹാഗായിക ലതാ മങ്കേഷ്കര് (93) വിട പറഞ്ഞു. രോഗബാധിതയായി ചികില്സയിലായിരുന്നു. മുപ്പത്തിയഞ്ചിലേറെ ഇന്ത്യന് ഭാഷകളിലും വിദേശഭാഷകളിലുമായി 30,000 ത്തിലേറെ ഗാനങ്ങള് പാടിയിട്ടുണ്ട്. ഭാരതരത്നം, പത്മവിഭൂഷണ്, പത്മഭൂഷണ്, ദാദാ സാഹിബ് ഫാല്ക്കെ അവാര്ഡ്, ഫ്രഞ്ച് സര്ക്കാരിന്റെ പരമോന്നത സിവിലിയന് ബഹുമതിയായ ലീജിയന് ഓഫ് ഓണര് തുടങ്ങിയ അംഗീകാരങ്ങള് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മികച്ച ഗായികയ്ക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം മൂന്നുവട്ടം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 1929 സെപ്റ്റംബര് 28 ന് പണ്ഡിറ്റ് ദീനനാഥ് മങ്കേഷ്കറിന്റെയും ശിവന്തിയുടെയും മൂത്ത മകളായി മധ്യപ്രദേശിലെ ഇന്ഡോറിലാണ് ലത ജനിച്ചത്. സംഗീത സംവിധായകന് ഹൃദയനാഥ് മങ്കേഷ്കര്, ഗായികകയും സംഗീതസംവിധായികയുമായ മീന ഖാദികര്, ഗായിക ഉഷാ മങ്കേഷ്കര്, ഗായിക ആഷാ ഭോസ്ലേ എന്നിവരാണ് ലതയുടെ സഹോദരങ്ങള്. പേരെടുത്ത സംഗീതജ്ഞനും നാടകകലാകാരനുമായിരുന്നു ദീനനാഥ് മങ്കേഷ്കര്. ലതയ്ക്ക് ആദ്യം മാതാപിതാക്കളിട്ട പേര് ഹേമ എന്നായിരുന്നു. ദീനനാഥിന്റെ ഒരു നാടകത്തിലെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഓര്മയ്ക്ക് പിന്നീട് ലത എന്നു പേരു മാറ്റുകയായിരുന്നു.
ലതയുടെ 13 ാം വയസ്സില് പിതാവ് മരിച്ചു. അതോടെ കുടുംബത്തിന്റെ ചുമതല ലതയുടെ ചുമലിലായി. ദീനനാഥിന്റെ കുടുംബസുഹൃത്തും നവ്യുഗ് ചിത്രപഥ് മൂവി കമ്പനിയുടെ ഉടമയുമായ മാസ്റ്റര് വിനായകാണ് ലതയ്ക്ക് സിനിമയില് പാടാനും അഭിനയിക്കാനും അവസരം വാങ്ങിക്കൊടുത്തത്. ഗജഭാവു, ചിമുക്ലാ സംസാര് തുടങ്ങിയ മറാത്തി ചിത്രങ്ങളിലും ബഡീമാ, സുഭദ്ര, ജീവന്യാത്ര, മന്ദിര് തുടങ്ങിയ ഹിന്ദി സിനിമകളിലും ലത പാടി അഭിനയിച്ചു. 1945 ല് മുംബൈയിലെത്തിയ ലത ഉസ്താദ് അമന് അലി ഖാന്റെ ശിഷ്യയായി ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതം പഠിക്കാന് തുടങ്ങി. ആപ് കി സേവാ മേം (1946) എന്ന ഹിന്ദി ചിത്രത്തിലെ ‘രാ ലഗൂന് കര് ജോരി’ അടക്കമുള്ള ചില പാട്ടുകള് ലതയെ ശ്രദ്ധേയയാക്കി.
ദില് മേരാ തോടാ, ബേ ദര്ദ് തേരേ ദര്ദ് കോ, മഹല് എന്ന ചിത്രത്തിലെ ആയേഗാ ആനേവാലാ തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങള് ഹിറ്റായി. നൗഷാദ്, ശങ്കര്-ജയ്കിഷന്, എസ്.ഡി.ബര്മന്, പണ്ഡിറ്റ് ഹുസന് ലാല് ഭഗത് റാം, ഹേമന്ത് കുമാര്, സലില് ചൗധരി, ഉഷ ഖന്ന, സി.രാമചന്ദ്ര, മദന് മോഹന്, റോഷന്, ലക്ഷ്മികാന്ത് പ്യാരേലാല് തുടങ്ങി എ.ആര്.റഹ്മാന് വരെയുള്ള സംഗീത സംവിധായകര്ക്കു വേണ്ടി ലത പാടിയിട്ടുണ്ട്. രാമു കാര്യാട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത നെല്ലില് സലില് ചൗധരിയുടെ സംഗീതസംവിധാനത്തില് ലത പാടിയ കദളീ, ചെങ്കദളീ എന്ന ഗാനം എക്കാലത്തെയും ഹിറ്റുകളിലൊന്നാണ്. മലയാളത്തില് ലത പാടിയ ഏക ഗാനവും അതാണ്. മന്നാ ഡേ, കിഷോര് കുമാര്, മുഹമ്മദ് റഫി, മുകേഷ് തുടങ്ങിയവര്ക്കൊപ്പം ലത പാടിയ പല ഗാനങ്ങളും ഇന്നും സംഗീതപ്രേമികളുടെ ഹൃദയത്തിലുണ്ട്. 1962 ല് ഇന്ത്യാ-ചൈന യുദ്ധകാലത്ത് ലത ആലപിച്ച യേ മേരെ വതന് കെ ലോഗോം എന്ന ദേശഭക്തിഗാനം ഇന്ത്യ മുഴുവന് ഏറ്റുപാടി.
ഏതാനും ഗാനങ്ങള്ക്കു സംഗീതസംവിധാനം നിര്വഹിച്ച ലത മങ്കേഷ്കര് നാലു ചിത്രങ്ങള് നിര്മിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. ഫൊട്ടോഗ്രഫിയും ക്രിക്കറ്റും വായനയും പാചകവുമായിരുന്നു ലതയുടെ മറ്റ് ഇഷ്ടങ്ങള്.
